Ibanez: Hoe een Japanse kopie een legende werd
Als we vandaag aan Ibanez denken, hebben we meteen heldere beelden in ons hoofd: razendsnelle, flinterdunne halsen, felle neonkleuren, zwevende tremolo’s en virtuozen als Steve Vai, Joe Satriani of moderne uitzonderlijke talenten zoals Tim Henson, die schijnbaar onmogelijke tonen uit hun instrumenten toveren. Ibanez staat voor moderne perfectie, voor de ultieme "Superstrat", voor het geluid van nu-metal en voor onophoudelijke innovatie in de gitaarbouw.
Maar de waarheid is: een van de grootste en meest innovatieve gitaarfabrikanten ter wereld begon zijn opkomst niet met eigen uitvindingen. Hij begon met het kopiëren van de legendarische ontwerpen van Gibson, Fender en Rickenbacker – en dat met zo’n precisie dat het uiteindelijk voor de rechter kwam.
Welkom op patsguitars.de! In deze ultieme deep-dive duiken we diep in de fascinerende geschiedenis van Ibanez. We belichten de weg van een kleine boekhandelsafdeling via het beruchte "Lawsuit"-tijdperk tot aan de wereldwijde marktleider die de gitaarbouw voorgoed veranderde. Pak een kop koffie, het wordt een wilde reis door de geschiedenis van de elektrische gitaar.
De vroege jaren: Spaanse wortels en een Japanse boekwinkel
Om de DNA van Ibanez te begrijpen, moeten we ver terug in de tijd reizen – en verrassend genoeg niet naar Japan, maar naar Spanje.
De naam "Ibanez" komt van de hooggewaardeerde Spaanse gitaarbouwer Salvador Ibáñez (1854–1920), wiens uitstekende klassieke akoestische gitaren aan het eind van de 19e en begin 20e eeuw wereldwijd werden gewaardeerd. Zijn instrumenten stonden bekend om hun onberispelijke afwerking en hun zingende klank. Tegelijkertijd bestond er in Japan een bedrijf genaamd Hoshino Gakki, dat oorspronkelijk in 1908 werd opgericht als boekhandel ("Hoshino Shoten") door Matsujiro Hoshino.
De familie Hoshino zag al snel dat niet alleen boeken, maar ook muziekinstrumenten en bladmuziek een winstgevend bedrijf waren. Ze begonnen in de jaren 1920 met het importeren van de hoogwaardige gitaren van Salvador Ibáñez naar Japan, om te voldoen aan de groeiende vraag naar westerse instrumenten.
Maar de Spaanse Burgeroorlog (1936–1939) en de daaropvolgende wereldwijde conflicten legden de werkplaatsen in Spanje in puin. De leveringen uit Europa vielen weg. Hoshino Gakki reageerde pragmatisch en visionair tegelijk: in plaats van de markt op te geven, kochten ze simpelweg de rechten op de naam "Ibanez Salvador" en begonnen zelf akoestische gitaren in Japan te maken. Uit "Ibanez Salvador" werd in de loop der tijd gewoonweg: Ibanez.
De jaren 50 en 60: bizarre vormen en de eerste elektrische gitaarboom
Na de Tweede Wereldoorlog, gedreven door de opkomende rock-'n-roll, begon Ibanez met de productie van elektrische gitaren. Wie vandaag een Ibanez uit de late jaren 50 of vroege jaren 60 vindt, zal zich verbazen: deze instrumenten hadden weinig te maken met de hedendaagse high-performance machines. Het waren vaak wilde, bizarre ontwerpen, met talloze schakelaars, vreemde pickups en dikke, lompe halzen. Ze concurreerden met merken als Teisco of Guyatone op de binnenlandse en Amerikaanse markt. Ze waren goedkoop, zagen er opvallend uit, maar qua speelgemak en klank waren ze nog mijlenver verwijderd van de Amerikaanse originelen.
SEO-feit & nerdkennis: Hoshino Gakki bezit tot op heden geen eigen grote fabrieken voor massaproductie van gitaren. Ze zijn in wezen een distributie- en ontwikkelingsbedrijf. Ze laten produceren – een concept dat later in samenwerking met de legendarische Fujigen Gakki-fabriek zou leiden tot wereldwijde bekendheid en ongeëvenaarde kwaliteit.
De wilde jaren 70: het "Lawsuit"-tijdperk en het respect van de groten
Spoelen we door naar het begin van de jaren 70. Pop- en rockmuziek explodeerden, bands vulden stadions en de vraag naar hoogwaardige elektrische gitaren was gigantisch. De Amerikaanse giganten Fender en Gibson domineerden de markt, maar hun instrumenten waren voor veel jonge muzikanten onbetaalbaar duur.
Bovendien leden beide Amerikaanse merken in de jaren 70 onder enorme kwaliteitswisselingen en bezuinigingen. Bij Fender spreekt men vaak minachtend over het "CBS-tijdperk" (toen de televisiezender CBS het bedrijf kocht en zware essen kappen met dikke laklagen gebruikte), bij Gibson over het beruchte "Norlin-tijdperk" (gekenmerkt door meer-delige halzen, pannenkoek-kappen en vaak gebrekkige kwaliteitscontrole).
Dit was het perfecte tijdvenster voor Ibanez. Hoshino Gakki gaf de Fujigen-fabriek de duidelijke opdracht: kopieer de populairste Amerikaanse modellen – Les Pauls, Stratocasters, Telecasters, SG's, Explorers en Flying Vs – en maak ze betaalbaar.
De sprong in kwaliteit en het geheime wapen "Super 70"
Aanvankelijk waren deze kopieën nog goedkoop geconstrueerd. Vroege Ibanez Les Paul-kopieën (vaak aangeduid als de 23xx-serie) hadden bijvoorbeeld geschroefde halzen ("Bolt-on") in plaats van de bij Gibson gebruikelijke ingelijmde halzen, en het hout was vaak mahonie multiplex in plaats van massief hout.
Maar de Japanse ingenieurs bij Fujigen leerden ongelooflijk snel. Vanaf ongeveer 1974/1975 verbeterde de kwaliteit drastisch. Ibanez begon massief hout te gebruiken, de hals vakkundig in te lijmen en de hardware aanzienlijk te upgraden.
Een doorslaggevende factor voor het succes van deze gitaren waren de pickups. Ibanez (in samenwerking met Maxon) ontwikkelde de "Super 70" humbucker. Deze pickups met Alnico-VIII magneten klonken fenomenaal – scherp, duidelijk en warm. Het bekendste voorbeeld? Eddie Van Halen speelde op het eerste Van Halen-album ("Van Halen I") grote delen van de ritmegitaar niet op zijn beroemde "Frankenstrat", maar op een Ibanez Destroyer model 2459 (een exacte Gibson Explorer-kopie van korina-hout), uitgerust met juist deze Super 70 pickups.
Halverwege de jaren 70 waren de Ibanez-kopieën van een kwaliteit die niet alleen gelijkwaardig was aan de Amerikaanse originelen uit de Norlin- of CBS-periode, maar soms zelfs beter. Betere frets, nette lakafwerking en betrouwbare elektronica maakten deze instrumenten tot een geheime tip onder professionals.
De klacht (The Lawsuit)
Gibson kon hier niet langer naar kijken. In 1977 had het moederbedrijf van Gibson, de Norlin Corporation, er genoeg van. Ze dienden een klacht in bij de Federal District Court in Philadelphia tegen Elger Guitars (de Noord-Amerikaanse distributietak van Hoshino, gevestigd in Bensalem, Pennsylvania).
De mythe: Vaak wordt in forums en door verkopers beweerd dat Gibson Ibanez had aangeklaagd vanwege het volledig kopiëren van de gitaarvormen of het hout.
De waarheid: De klacht had uitsluitend betrekking op het merkenrecht van het kopplaatontwerp. Ibanez had de kenmerkende "Open Book" (opengeslagen boek of ook wel "Snor") kopplaat van de Gibson Les Paul exact overgenomen.
Ironisch genoeg kwam de klacht eigenlijk te laat. Ibanez had de kopplaatvorm (de zogenaamde "Guild-Style" of "Tulpen" kopplaat) al eind 1976 voor de Amerikaanse markt aangepast om precies dit soort problemen te voorkomen. De klacht werd snel buiten de rechtbank om geregeld. Maar de term "Lawsuit-gitaar" was geboren.
Tegenwoordig zijn deze instrumenten (met de exacte Gibson-kopplaat, geproduceerd vóór 1977) extreem gewilde verzamelobjecten die op de tweedehandsmarkt hoge prijzen behalen, omdat ze het gouden tijdperk van de Japanse kopieerkunst vertegenwoordigen.
Van kopiist tot innovator: De geboorte van een eigen identiteit
De rechtszaak was een luide wake-up call. Hoshino Gakki realiseerde zich dat je op de lange termijn niet alleen als "kopieerkampioen" kon overleven en groeien. Je had een eigen identiteit, eigen ontwerpen en eigen technische innovaties nodig om als premiummerk te worden gezien. Wat in de late jaren 70 en vroege jaren 80 volgde, was een creatieve explosie die de basis legde voor de Ibanez-mythe.
1. De Ibanez Iceman
Een van de eerste echt radicale, volledig eigen vormen was de Ibanez Iceman (oorspronkelijk midden jaren 70 geïntroduceerd als Artist 2663). Met zijn asymmetrische, bijna buitenaardse ogende body leek hij uit een andere dimensie te komen. De grote doorbraak voor dit model kwam toen Paul Stanley, frontman en ritmegitarist van KISS, de Iceman tot zijn hoofdgitaar maakte. Ibanez bouwde voor hem het PS10 Signature-model – een luxueuze versie met binding en speciale spiegel-inlays. De Iceman bewees de wereld: Ibanez kon cool, eigen design maken dat op de grootste podia ter wereld werkte.
2. De Artist-serie (AR)
Terwijl de Iceman de showrockers bediende, viel Ibanez met de Artist-serie (AR) Gibson Les Paul direct aan – maar niet meer als goedkope kopie, maar als doordachte doorontwikkeling.
Met een symmetrisch double-cutaway-ontwerp, ingelijmde halzen, fantastische esdoornkappen en massieve messingblokken onder de brug voor bijna eindeloos sustain ("Sustain Block") was de Artist een absolute luxegitaar. Daar kwamen de "Tri-Sound" schakelaars bij, waarmee je de nieuw ontwikkelde Super 80 "Flying Finger" pickups kon splitsen, parallel of in serie schakelen. De AR-modellen waren tonale kameleons en boden een afwerkingskwaliteit die zelfs de duurste custom-shop-instrumenten van de Amerikaanse concurrentie verbleekte.
3. George Benson en de Archtop-revolutie
Parallel aan de rockwereld bereikte Ibanez iets ongelooflijks: ze wisten de absolute superster van de jazz, George Benson, voor zich te winnen. De Ibanez GB10 (geïntroduceerd in 1977) was het allereerste officiële Ibanez-signaturemodel en is tot op de dag van vandaag onafgebroken in productie.
Benson speelde deze kleine, compacte Archtop niet omdat Ibanez hem het meeste geld bood, maar omdat ze zijn problemen oploste. Ze was kleiner, klonk op luide podia niet zo snel terug als de grote traditionele jazzkasten en had "Floating Pickups" (zwevende pickups) die de bovenkant vrij lieten trillen. Kort daarna volgden jazzlegendes zoals John Scofield (JSM-serie) en Pat Metheny (PM-serie). Ibanez was plotseling ook in de elitekring van de jazz aangekomen.
De jaren 80: Superstrats, shredders en het decennium van snelheid
Als de jaren 70 respect voor Ibanez opleverden, brachten de jaren 80 absolute wereldheerschappij in de rocksector. Het was het decennium van heavy metal, glamrock en talloze noten per seconde. De "Guitar Heroes" waren geboren.
Gitaristen wilden geen lompe vintage-halsen meer; ze wilden vlakke, pijlsnelle toetsbladen, diepe cutaways voor moeiteloze toegang tot de 24e fret en vooral: tremolosystemen waarmee je de snaren volledig kon ontspannen ("Dive Bombs") of extreem omhoog kon trekken zonder dat de gitaar ook maar een cent verstemde.
Traditionele Stratocasters of Les Pauls leken plotseling ouderwets. Merken als Kramer, Charvel en Jackson floreerden, maar Ibanez sloeg terug met ongelooflijk ingenieurswerk uit Japan.
De "Wizard"-hals: ergonomie opnieuw uitgevonden
Ibanez revolutioneerde het halsprofiel. De legendarische Wizard-hals (geïntroduceerd eind jaren 80) was schandalig dun (vaak slechts 17 mm bij de eerste fret en 19 mm bij de 12e fret) en had een extreem vlak toetsblad (bijv. 430 mm / 17 inch radius). Dit maakte een ongelooflijk lage snaarhoogte mogelijk zonder rammelen. Technieken zoals tweehands tapping, sweep-picking en razendsnel legato-spel werden door deze ergonomie enorm vergemakkelijkt. De Wizard-hals werd de industriestandaard voor shredder-gitaren.
Het Edge Tremolo: Floyd Rose in perfectie
Terwijl bijna alle fabrikanten in de jaren 80 vertrouwden op het gelicentieerde Floyd Rose tremolo, ging Ibanez een stap verder en ontwikkelde het systeem in eigen huis door. Het Ibanez Edge Tremolo (later aangevuld met het nog plattere Lo-Pro Edge) wordt door veel top-gitarenbouwers en professionals tot op heden beschouwd als het beste double-locking tremolo ter wereld.
Waarom? Omdat de snijkanten robuuster waren, de hendel gestoken in plaats van geschroefd werd (wat vervelend wiebelen voorkwam) en de fijnere stemmechanieken een ongeëvenaarde stemstabiliteit boden.
De geboorte van de RG- en S-serie
In 1987 introduceerde Ibanez de RG-serie. Met zijn scherpe, agressieve double-cutaway, de 24-frets uitrusting, de H-S-H pickup-configuratie (humbucker-singlecoil-humbucker) voor maximale klankvariatie en de slanke bodyvorm werd de RG de ultieme "Superstrat". Tot op de dag van vandaag is het veruit de bestverkochte serie van Ibanez.
Tegelijkertijd verscheen de S-serie (Sabre). Deze gitaren vielen op door hun extreem dunne, gestroomlijnde mahoniehouten lichaam. Ze waren ongelooflijk licht, maar leverden dankzij het zware mahoniehout toch een volle, krachtige klank.
Guitar Heroes: Het tijdperk van signature-instrumenten
Geen enkel ander merk heeft de samenwerking met artiesten zo ver doorgevoerd en zo nauw geïntegreerd in de serieproductie als Ibanez. Ze begrepen dat de gitarist niet alleen een ambassadeur is, maar ook een mede-ontwikkelaar.
Steve Vai en de kleurrijke JEM
De ultieme erkenning voor Ibanez kwam in 1987. Steve Vai, de voormalige gitarist van Frank Zappa en David Lee Roth, was de heetste, technisch meest begaafde gitarist op aarde. Elke fabrikant wilde hem. Vai stuurde zijn extreem specifieke, bijna absurde eisen naar verschillende bedrijven. Ibanez leverde in recordtijd het perfecte prototype, gebouwd door meesterbouwer Mace Bailey.
Uit deze samenwerking ontstond de Ibanez JEM. Met zijn opvallende "Monkey Grip" (de handgreep in het lichaam), het "Lion's Claw" tremolovak (dat extreem omhoog trekken van het tremolo mogelijk maakte), de kleurrijke DiMarzio pickups en de prachtige "Tree of Life" inleg werd de JEM een absolute icoon. De JEM was revolutionair duur, maar een gigantisch succes. Nog belangrijker: de basisvorm van de JEM werd het model voor de betaalbare massamarktserie, de Ibanez RG.
Joe Satriani en Paul Gilbert
Kort daarna volgde Steve Vai’s voormalige gitaarleraar: Joe Satriani. De Ibanez JS-serie koos een heel andere weg dan de hoekige JEM. Gebaseerd op de Ibanez Radius-serie, heeft de JS een afgerond, bijna aerodynamisch druppelvormig lichaam, uitgerust met speciale DiMarzio humbuckers en een high-pass filter.
Ook Paul Gilbert (Racer X, Mr. Big) sloot zich aan bij de Ibanez-familie. Zijn PGM-serie was gebaseerd op de RG, maar had geen tremolosysteem (Gilbert gaf de voorkeur aan vaste bruggen) en viel op door de iconische, geschilderde F-gaten.
De jaren 90 en 2000: Nu-Metal, 7-snaren en Djent
Toen in de vroege jaren 90 de grunge (Nirvana, Pearl Jam) de muziekscene overnam en gitaarsolo's plotseling als "not done" werden beschouwd, kregen veel Superstrat-fabrikanten het moeilijk. Ibanez bewees echter opnieuw zijn ongelooflijke aanpassingsvermogen.
De 7-snarige boom en Korn
Al in 1990 bracht Ibanez samen met Steve Vai de eerste in serie geproduceerde 7-snarige elektrische gitaar uit, de Universe. Aanvankelijk was het een nicheproduct. Maar halverwege de jaren 90 ontdekte een jonge band uit Bakersfield, Californië, deze gitaren in pandhuizen: Korn.
Munky en Head van Korn stemden de toch al lage 7e snaar (H) nog een hele toon lager af op A en creëerden een massief, percussief geluid dat het genre Nu-Metal definieerde. Plots wilde elke tiener een 7-snarige Ibanez spelen. Ibanez domineerde dat decennium en voorzag bands als Limp Bizkit, Slipknot en Fear Factory van instrumenten.
Het moderne tijdperk: 8-snarig, Multi-Scale en de AZ-serie
Ibanez rustte nooit uit. Toen de progressieve metal-scene (Djent) diepere tonen vroeg, bouwden ze voor de Zweedse band Meshuggah de eerste seriematige 8-snarige gitaren.
Met de opkomst van technisch verbluffende modern-prog-gitaristen zoals Tosin Abasi (Animals as Leaders) en Tim Henson (Polyphia) ontwikkelde Ibanez instrumenten met fanned frets (Multi-Scale), headless gitaren (Q-serie) en de AZ-serie. De AZ-serie was Ibanez’ antwoord op de boutique Strat-markt (zoals Suhr of Tom Anderson) – met geroosterde esdoornhalzen, dikkere C-profielen en Seymour Duncan pickups. Een gitaar die alles aankan, van cleane jazz tot harde metal, en tegenwoordig extreem populair is.
Bassen en akoestisch: veel meer dan alleen elektrische gitaren
Ook al zijn de elektrische gitaren het uithangbord, mag je de andere segmenten niet vergeten.
Met de Soundgear (SR) bas-serie bracht Ibanez eind jaren 80 bassen op de markt met slanke, snelle halsen en lichte, ergonomische body’s. Ze waren het tegenovergestelde van de zware Fender Precision bassen en werden snel favoriet bij bassisten uit rock, pop en metal.
In het akoestische en semi-akoestische segment domineren de Artcore en Artwood series de markt voor betaalbare, maar hoogwaardig afgewerkte instrumenten. Wie op zoek is naar een jazzgitaar, komt bijna niet om de Artcore-serie heen zonder het budget te overschrijden.
Een historische excursie: de legendarische groene pedaal (Tube Screamer)
Je kunt geen episch verhaal over de geschiedenis van Ibanez schrijven zonder een klein, onopvallend groen doosje te noemen. Eind jaren 70 bracht Ibanez (weer geproduceerd in samenwerking met Maxon) de TS808 Tube Screamer overdrive op de markt, later gevolgd door de TS9.
In plaats van het geluid volledig te vervormen en te vernietigen zoals een fuzz-pedaal, tilde de Tube Screamer de middenfrequenties op, snoeide de bassen terug en liet buizenversterkers op een natuurlijke, romige manier oversturen. Toen de bluesgigant Stevie Ray Vaughan de TS808 (en later de TS9 en TS10) voor zijn luide Fender-versterkers zette om zijn krachtige Texas-bluesgeluid te vormen, werd het pedaal een absolute legende.
Tegenwoordig is de Tube Screamer waarschijnlijk het meest gekopieerde en nagebootste overdrive-pedaal ter wereld. Een mooie ironie van de geschiedenis voor een bedrijf dat ooit zelf begon als pure kopiist.
De Ibanez Line-up Gids voor patsguitars.nl: Welke serie past bij jou?
Ibanez heeft tegenwoordig een extreem breed, bijna onoverzichtelijk portfolio. Als je op de tweedehandsmarkt of in online winkels kijkt, kan de enorme hoeveelheid letter- en cijfercombinaties verwarrend zijn. Hier is een gedetailleerd overzicht van de kwaliteitsniveaus om duidelijkheid te scheppen:
| Serie | Land van herkomst | Doelgroep | Bijzonderheden & Kenmerken |
| GIO | China / diverse | Beginners | Zeer goede prijs-kwaliteitverhouding. Solide instapinstrumenten die het uiterlijk van de duurdere modellen overnemen. |
| Standaard | Indonesië | Amateurs & Gevorderden | De ruggengraat van Ibanez. Solide hardware, gigantische modelvariëteit (RG, S, AZES), echte "werkpaarden" voor het podium. |
| Iron Label / Axion Label | Indonesië | Metaal / Modern Prog | Donkere uitstraling, vaak met gereduceerde elektronica (geen toonpotentiometer), uitgerust met dure Fishman Fluence of Bare Knuckle pickups, vaak verkrijgbaar als Multi-Scale (waaierbunders). |
| Premium | Indonesië | Ambitieuze & Semi-professionals | Visueel vaak op J.Custom-niveau (wortelnoten dekken etc.). Opvallend is de "Premium Fret Edge Treatment" (bol afgeronde bundranden) voor een zijdezacht speelgevoel. |
| Prestige | Japan (Fujigen) | Professionals & Liefhebbers | De "Sweet Spot" van kwaliteit. Vlekkeloos Japans vakmanschap uit de Fujigen-fabriek. Uitgerust met de beste Gotoh hardware en de fijnste houtsoorten. Wie eenmaal een Prestige heeft bespeeld, wil vaak niets anders meer. |
| J.Custom | Japan | Verzamelaars & Elite | Het beste van het beste. Met de hand geselecteerde meesterhoutsoorten, uitgebreide "Tree of Life" inlegwerk, geproduceerd in zeer kleine oplagen in de Japanse Custom Shop. |
Pat's Vintage-tip: Als je op de tweedehandsmarkt op zoek bent naar de ultieme prijs-kwaliteit topper, let dan op vroege "Made in Japan" (MIJ) modellen uit de Fujigen-fabriek tussen 1987 en circa 2003. Vooral modellen zoals de Ibanez RG550, RG570 of de vroege S540 bieden vaak echte prestige-kwaliteit (met de originele, onverwoestbare Edge-tremolo’s) voor een fractie van de huidige nieuwprijs. Het enige nadeel bij oude modellen: let op haarfijne scheurtjes bij de halsaanzet (Neck-Pocket-Cracks) – die zijn bij Ibanez uit deze periode bijna standaard, maar meestal alleen een optisch gebrek in de lak!
Conclusie: De mythe van Japanse perfectie
De geschiedenis van Ibanez is een ongeëvenaard verhaal van aanpassingsvermogen, moed en perfect technisch vakmanschap. Hoshino Gakki zag vroeg wat gitaristen nodig hadden – vaak nog voordat de muzikanten het zelf wisten. Ze transformeerden van kleine importeur tot begaafd kopiist en uiteindelijk tot absolute pionier in technische innovaties.
Ibanez heeft de moderne gitaarbouw niet alleen beïnvloed, ze hebben die voor generaties muzikanten gedefinieerd. Traditionele merken zoals Fender en Gibson rusten vaak (en met recht gezien hun geschiedenis) op hun vintage roem uit de jaren 50 en 60. Ibanez daarentegen drijft de evolutie steeds verder. Ze schromen er niet voor om asymmetrische halsprofielen te ontwerpen, nieuwe materialen te testen of subculturen zoals de Djent-scene precies het instrument te leveren dat ze nodig hebben.
Een Ibanez is meer dan alleen een stuk hout met snaren. Het is een uiterst nauwkeurig instrument en een bewijs dat vakmanschap, durf voor onconventioneel design en een open oor voor de wensen van muzikanten een merk van de schaduw van de giganten helemaal naar de top kunnen brengen.
Of je nu een oude Lawsuit Les Paul speelt, een versleten RG550 uit de jaren 80 of een moderne, headless Q-serie: je houdt altijd een stukje muziekgeschiedenis in handen.
Ben je klaar om je eigen hoofdstuk te schrijven in de geschiedenis van Ibanez? Ontdek nu onze zorgvuldig geselecteerde collectie Ibanez-modellen in onze winkel – van tijdloze klassiekers tot moderne high-performance gitaren.